In Nederland hebben we wetten en worden we als inwoners gehouden aan het naleven ervan. Doen we dat niet, lopen we de kans om daarop te worden aangesproken door de politie. Dat aanspreken kent vele vormen: van het op het matje roepen (staandehouding) via een proces verbaal (Wet Mulder) tot het aanhouden (bewaring). In dat laatste geval draagt de politie de betrokkene over aan het Openbaar Ministerie, dat  zorgt voor de verdere rechtmatige afhandeling van de overtreding en de passende strafmaat. De rechter tenslotte beslist over de uiteindelijke hoogte van de straf.

Door invoering van het beginnersrijbewijs wordt een onderscheid gemaakt tussen beginnende en overige bestuurders. Gedurende de eerste vijf jaar dat je het rijbewijs hebt ben je beginnend bestuurder. Voor deze categorie gelden strengere wetten. Zo mag je voor de wet een kleiner promillage alcohol in je bloed hebben dan de 'ervaren rijder' en geldt het puntenrijbewijs. Voor een zware verkeersovertreding krijg je een punt. Bij drie punten krijg je een rijvaardigheidsonderzoek. Onder de zware overtredingen wordt verstaan: anderen in gevaar brengen, veroorzaken ongeval met ernstig letsel bij ander, bumperkleven, forse overschrijding maximum snelheid (+40 kmh op snelweg en +30 kmh overige wegen).

Op dit moment staat het hele 'rijbewijshuis' ter discussie. Met name het puntenrijbewijs, dat voor iedereen zou moeten gaan gelden, is punt van discussie. Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid heeft onderzoek gedaan naar effecten puntensysteem en beginnersrijbewijs. Die rapporten zijn als pdf te downloaden.

Het ROVL vindt dat het verkeer een sociaal systeem is, waarin eenieder met al zijn vaardigheden en beperkingen veilig A naar B moet kunnen reizen. In dat sociaal systeem passen spelregels waarin we ons allemaal kunnen vinden en waarop we elkaar moeten kunnen aanspreken. Helaas is dat laatste in dit land niet meer vanzelfsprekend. We moeten nog heel vaak een beroep doen op de politie om aan elkaar duidelijk te maken dat we de spelregels niet nakomen. Daarnaast kennen we het wegenverkeersreglement, de wet, waaraan we ons moeten houden. Om duidelijk te maken wat wettelijk wordt verlangd hebben we verkeersregels en -borden. Bij overtreding van de wet is er kans op een boete. Verkeershandhaving is nodig om corrigerend (curratief) te kunnen optreden. Daarnaast heeft handhaving een opvoedende taak (preventief). Doordat er een zekere pakkans is, zijn we geneigd om ons aan de spelregels te houden. Dat is niet zozeer vanuit een veilige houding (attitude) maar vanuit een belang (de beurs).